Reclamewijsheid: kritisch zijn online

Marleen OphofNieuws

Reclamewijsheid

Of het nu in een tv-progro­gram­ma, vlog, spel­let­je of mag­a­zine is; steeds meer adver­ten­ties wor­den ver­momd in een ander jas­je, voor­namelijk online. Dit maakt het voor jon­geren steeds lastiger om bepaalde vor­men van reclame te herken­nen. Reclamewi­jsheid is dus essen­tieel voor deze jon­gere doel­groep om door te hebben wat betaalde of juist onbe­taalde uitin­gen zijn. Daar­naast bepaald het ook hoe geloofwaardig de con­tent is die ze zien.

Opgeslokt door de ‘Filter Bubble’

Geper­son­aliseerde reclame wordt steeds uit­ge­brei­der. Zoekge­drag, bericht­en op social media en sur­fge­drag zor­gen ervoor dat alle zoekre­sul­tat­en die je ziet pre­cies aansluiten bij jouw online gedrag en inter­ess­es. Een groot risi­co van deze geper­son­aliseerde reclame is het terechtkomen in een fil­ter bub­ble. Voor 2009 lei­d­de een zoek­term alti­jd tot het­zelfde zoekre­sul­taat, maar dat veran­derde na 2009 bij de intro­duc­tie van geper­son­aliseerde zoekre­sul­tat­en bij Google. Op basis van de browsergeschiede­nis, locaties en algo­ritmes startte Google met het observeren van iedere indi­vidu­ele gebruik­er. Een fil­ter bub­ble is dus een per­soon­lijke fil­ter die over de zoekre­sul­tat­en van bijvoor­beeld zoek­ma­chine Google wordt gelegd, waar­door je enkel en alleen nog zoekre­sul­tat­en ziet die aansluiten bij jouw zoekgeschiede­nis. Het gevolg hier­van is dat we als con­sumenten niet meer zelf besluiten welke infor­matie in ‘onze’ bubbel terechtkomt en wat we liev­er links lat­en liggen.

Next level sluikreclame

Sinds de komst van YouTube en voor­namelijk sinds blog­gers en vlog­gers steeds grotere voor­beelden en invloe­den zijn voor hun kijk­ers, is het niveau van sluikreclame echt next lev­el. Bij sluikreclame is het niet meer duidelijk of het om een com­mer­ciële bood­schap of om redac­tionele inhoud gaat. Dit kan bijvoor­beeld gebeuren door prod­uct place­ment; de merk­naam van bepaalde pro­ducten komen (meerdere keren) promi­nent in beeld. Dit vin­dt veel plaats op YouTube, waar je onder andere vlog­gers ziet die hun dagelijks lev­en fil­men. Ze testen daar­naast pro­ducten en delen hun mening over hun ervarin­gen. Vaak is het niet duidelijk of zij betaald kri­j­gen om een prod­uct aan te pri­jzen, wat voor jon­geren mis­lei­dend kan zijn.

Online reclame herkennen

Op basis van de vele onduidelijkheid betre­ft het reclame mak­en via YouTube, zijn er reclameregels opgesteld. In Ned­er­land is er daarom de Ned­er­landse Reclame Code (NRC) en de Reclame­code Sociale Media (RSM). De indus­trie heeft in Ned­er­land zelf regels opgesteld in de NRC. Hierin staat onder andere dat adver­teerders zelf moeten zor­gen dat het duidelijk is dat het in de des­be­tr­e­f­fende post of video om reclame gaat, en dat adver­teerders geen min­der­jari­gen in mogen zetten om reclame te mak­en gericht op kinderen. Op dit gebied is reclamewi­jsheid echt een must. Want wat is echt en wat niet?

Ook op Insta­gram wordt steeds meer duidelijk wat betaalde samen­werkin­gen zijn en wat niet. Sinds kort heeft Face­book een tool uit­ge­bracht waarmee accounts met veel engage­ment aan kun­nen geven of en met wie hun post een betaald parter­schap betre­ft of niet. Op deze manier zien vol­gers dat het om een gespon­sor­de foto of video op Insta­gram gaat.

Stap voor stap reclamewijzer met ITurnIT

Nu er steeds meer duidelijk wordt over de manier van (online) reclame mak­en, wor­den jon­geren steeds reclamewi­jz­er. Ook in de work­shops en lessen die ITur­nIT in Noord-Ned­er­land in opdracht van EBG geeft wordt social media door mid­del van stellin­gen in de klas bespro­ken. Er wordt onder andere aangegeven dat niet alles wat je op social media ziet waar is. Er zijn kri­tis­che kids die dit al snel doorhebben, maar anderen zien nog niet dat er soms een addert­je onder het gras zit. Of reclamewi­jsheid belan­grijk is? Zek­er weten dus!